Bizim məsləhətlərlə

Sağlam olun!

Aybaşı ləngiməsi – səbəbləri, norma və patologiyası

FOTO: Aybaşı ləngiməsi – hansı səbəbləri var, nə zaman normal və nə zaman patologiya sayılır?

Normada aybaşı sikli 21 gündən 35 günə qədər davam edir. Hər bir qadın üçün bu müddət fərqlidir, lakin əksər qadınlarda aybaşı intervalı sabit və ya 5 gündən çox olmur. Menstrual siklin qeyri-düzgünlüyünü vaxtında bilmək üçün, aybaşı qanaxmasının başlanğıcı həmişə menstrual təqvimdə qeyd edilməlidir.

Adətən stresdən, xəstəliklərdən, intensiv fiziki gərginlikdən, iqlim dəyişikliyindən sonra qadınlarda menstruasiyanın azacıq gecikməsi olur. Digər hallarda, bu əlamət hamiləliyin və ya hormonal pozğunluqların olmasını göstərir. Bu məqalədə aybaşı gecikməsinin əsas səbəbləri və inkişaf mexanizmlərini təsvir edəcəyik və bu vəziyyətdə nə etmək lazım gəldiyindən danışacağıq.

Aybaşı ləngiməsi niyə baş verir?

Aybaşı ləngiməsi orqanizmdəki fizioloji dəyişikliklərin nəticəsi və həmçinin cinsi və ya digər orqanların xəstəliklərinin ("ekstragenital patologiyalar") təzahürü ola bilər.

Normada hamiləlik dövründə menstruasiya baş vermir. Doğuşdan sonra da menstruasiya dərhal bərpa olmur və bu əsasən qadında laktasiyanın olub-olmamasından asılıdır. Hamiləliyi olmayan qadınlarda, siklin uzanması perimenopauzanın (klimaks) bir əlaməti ola bilər. Həmçinin, əgər digər pozğunluqlar olmazsa, qız uşaqlarında yeni başlayan aybaşı siklinin qeyri-düzgün olması normal sayılır.

Menstrual siklin pozulmasına səbəb olan funksional pozğunluqlara — stress, intensiv fiziki gərginlik, sürətli çəki itkisi, keçirilmiş infeksiya və ya digər kəskin xəstəliklər, iqlim dəyişiklikləri aiddir.

Ginekoloji xəstəliklərdən, xüsusilə, yumurtalıqların polikistozundan əziyyət çəkən pasientlərdə gecikmə ilə gedən qeyri-requlyar menstruasiya tez-tez rast gəlinir. Bundan başqa, belə bir simptom, reproduktiv orqanların iltihabi xəstəliklərindən, histeroskopiyadan, abort və ya diaqnostik qaşınmadan sonra meydana çıxa bilər. Yumurtalıqların disfunksiyası hipofiz vəzin və qadının hormonal fonunu tənzimləyən digər orqanların patologiyasında mümkündür.

Menstrual siklin pozulması ilə müşayiət olunan somatik xəstəliklərdən, piylənməni qeyd etmək lazımdır.

Aybaşı gecikməsi nə zaman normal sayılır?

Cinsi yetişkənlik və ovulyasiya dövrü

Qızların tədrici cinsi inkişafı ilk menstruasiyanın — menarxenin, adətən 12-13 yaşlarında başlanmasına səbəb olur. Lakin yeniyetmə dövründə reproduktiv sistem hələ tam formalaşmır. Buna görə də, menstrual sikldə pozğunluqlar ola bilər. Yeniyetmə qızlarda aybaşı gecikməsi menarxedən sonra ilk 2 il ərzində baş verə bilər, bu müddətdən sonra o xəstəlik əlaməti hesab edilir. Əgər aybaşı 15 yaşa qədər görünmürsə – bu ginekoloqa müraciət etməyə səbəbdir. Əgər qeyri-requlyar aybaşı sikli piylənmə, bədənin tüklənməsi, səsin dəyişməsi, eləcə də çoxlu menstruasiya qanı ilə müşayiət olunarsa, pozğunluqları vaxtında korreksiya etmək üçün tez bir zamanda mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır.

Normada aybaşı sikli 15 yaşa qədər artıq requlyar olur. Sonralar menstruasiya, orqanizmdə hormonların konsentrasiyasının dövrü dəyişikliklərin təsiri altında baş verir. Siklin birinci yarısında yumurtalıqların istehsal etdiyi estrogenlərin təsiri altında, onlardan birində yumurtahüceyrə yetişməyə başlayır. Sonra inkişaf edən qovuqcuq (follikul) partlayır və yumurtahüceyrə qarın boşluğuna düşür — ovulyasiya baş verir. Ovulyasiya zamanı cinsiyyət yollarından ağ rəngli selikli ifrazat gəlir, qarının aşağı sol və ya sağ yarısında bir qədər ağrı ola bilər.

Yumurtahüceyrə uşaqlıq boruları tərəfindən tutulur və uşaqlığa gətirilir. Bu zaman partlamış follukul, sarı cisim deyilən — progesteron sintez edən toxuma ilə əvəz edilir. Bu hormonun təsiri altında, uşaqlığı daxildən örtən qat – endometrium – böyüyür və mayalanma baş verərsə, embrionu qəbul etməyə hazırlaşır. Əgər mayalanma baş verməzsə, progesteron sintezi azalır və endometrium qopub düşür – aybaşı başlayır.

Mayalanma baş verib embrion inkişaf etdikdə, yumurtalıqdakı sarı cisim aktiv surətdə progesteron sintez edir, hansının ki təsirindən, mayalanmış yumurtahüceyrə implantasiya edir, plasenta yaranır və hamiləlik inkişaf edir. Endometrium deqradasiya etmir, ona görə də qopub düşmür. Bundan başqa, progesteron yeni yumurtahüceyrənin yetişməsini dayandırır və uyğun olaraq qadın orqanizmində siklik proseslər dayanır.

Əgər gecikmə varsa

Aybaşı ləngiməsi 3 gün olarsa (və hətta ilk gündən), ev şəraitində hamiləliyin təyin edilməsi üçün test etmək olar. Əgər nəticə mənfi olarsa və qadın hələ də ləngimədən narahatdırsa, onda, vaginal USM-dən keçməli və qanda xorionik qonadotropinin səviyyəsi (XQ) təyin edilməlidir.

Əgər USM-də siklin ikinci fazası təyin edilərsə, onda menstruasiya tezliklə gələcək; əgər ikinci fazanın əlamətləri yoxdursa – yumurtalıq disfunksiyası haqqında düşünmək lazımdır (bu barədə aşağıda danışacağıq); normal hamiləlik zamanı uşaqlıqda döl yumurtası təyin olunur, uşaqlıqdankənar hamiləlik zamanı isə başqa yerdə, məsələn, uşaqlıq borusunda (boru hamiləliyində) olur. Şübhəli hallarda 2 gündən sonra XQ analizini təkrarlamaq olar. Onun konsentrasiyasının iki və ya daha çox dəfə artması uşaqlıq hamiləliyini göstərir.

Doğuşdan sonra menstruasiya

Doğduqdan sonra, bir çox qadınlarda menstruasiya dövrü dərhal bərpa olunmur, xüsusilə də körpəsini südlə qidalandıran analarda. Süd istehsalı, progesteron sintezini və ovulyasiyanı eyni zamanda dayandıran hormon – prolaktinin təsiri ilə baş verir. Nəticədə yumurtahüceyrə yetişmir və endometrium onu qəbul etməyə hazırlaşmır və sonda qopub düşmür.

Adətən menstruasiya, südvermə fonunda, doğuşdan sonra 8-12 ay ərzində tədricən bərpa olunur. Südvermə fonunda bərpadan ilk 2-3 ay müddətində aybaşı gecikməsi adətən normal sayılır, sonra isə yeni hamiləlik əlaməti ola bilər.

Reproduktiv funksiyanın başa çatması

Nəhayət, vaxt keçdikcə qadınlarda reproduktiv funksiya tədricən azalmağa başlayır. 45-50 yaşlarında normada aybaşı gecikməsi, qeyri-requlyar sikl, xəstələnmə müddəti dəyişə bilər. Lakin, bu dövrdə də, bəzi sikllərdə ovulyasiya mümkündür, buna görə də, gecikmə 3-5 gündən artıqdırsa, qadının hamiləlik barədə düşünməsi lazımdır. Bu ehtimalları istisna etmək üçün, ginekoloqa vaxtında müraciət etmək və kontrasepsiya vasitələrini seçmək lazımdır.

Daimi olmayan sikl pozğunluqları

Mənfi test fonunda menstruasiyanın gecikməsi adətən orqanizmə mənfi təsir edən amillərlə əlaqədardır. Menstrual siklin qısa müddətli pozulma səbəblərinə aşağıdakılar aiddir:

  • emosional stress, məsələn, imtahan sesiyası və ya məişət problemləri;
  • idman yarışları da daxil olmaqla, intensiv fiziki gərginlik;
  • pəhriz vasitəsilə bədən çəkisinin sürətli azalması;
  • səyahət və ya işgüzar səfər zamanı iqlim dəyişikləri və saat qurşağının dəyişməsi.

Bu amillərin təsiri altında, baş beynin sinir hüceyrələrində oyanma və ləngimə proseslərində disbalans yaranır. Nəticədə, bədənin əsas tənzimləyici mərkəzləri olan hipotalamus və hipofiz vəzi hüceyrələrinin funksiyalarının müvəqqəti pozulması baş verə bilər. Hipotalamusdan ifraz edilən maddələrin təsiri altında, hipofiz vəzi yumurtalıqlarda estrogen və progesteron sintezini nizamlayan follikulostimuləedici və luteinləşdirici hormonları siklik sekresiya edir. Buna görə də, sinir sistemi fəaliyyəti dəyişildikdə, menstrual siklin müddəti də dəyişə bilər.

Qadınların çoxunu antibiotik qəbulundan sonra menstruasiya gecikməsinin olub-olmadığı maraqlandırır. Bir qayda olaraq, antibiotik preparatları birbaşa siklin vaxtına təsir etmir və menstruasiya gecikməsinə səbəb ola bilməz. Ancaq bunu antibiotikin təyininə səbəb olan infeksion xəstəlik edə bilər. İnfeksiya sinir sisteminə toksiki (zəhərli) təsir göstərir və həmçinin hormonal tənzimlənmənin pozulmasına səbəb olan stres faktorudur. Məsələn, bu, sistit zamanı mümkündür.

Normada, belə hallarda gecikmədən sonra növbəti menstruasiya vaxtında baş verir. Siklin daimi pozğunluqları müəyyən dərmanların istifadəsi zamanı baş verə bilər:

  • oral kontraseptivlər, xüsusilə də aşağı dozada;
  • endometrioz və digər xəstəliklərin müalicəsi üçün bəzi hallarda istifadə olunan uzun təsir müddətli hestagenlər;
  • prednizolon və digər qlükokortikoidlər;
  • rilizinq-hormonların agonistləri;
  • kimyaterapevtik vasitələr və digərləri.

Gecikmə zamanı menstruasiyanı necə çağırmalı?

 

Belə imkan var, amma əvvəlcə aydınlaşdırmaq lazımdır – bu qadına menstruasiya nə üçün lazımdır. Adətən, onlar suala belə cavab verirlər – normal dövrü bərpa etmək üçün. Bu zaman başa düşmək lazımdır ki, hormonal preparatlarla düşünülməmiş öz-özünə müalicə əlbəttə ki, menstruasiya yarada bilər, ancaq reproduktiv sistemin disfunksiyasına, hamiləlik qabiliyyətinin pozulmasına gətirib çıxara bilər.

Bu üsulla qadın yalnız menstruasiya gecikməsi deyil, daha çox problem ilə rastlaşa bilər. Bundan başqa, o hamilə də ola bilər. Buna görə də, menstruasiyanın 5 gündən artıq gecikməsi olarsa, əvvəlcə ev şəraitində hamiləliyin təyini testi məsləhət görülür, bundan sonra ginekoloqa müraciət etmək lazımdır.

Sikli normallaşdırmaq üçün pasient gecikməyə səbəb olan xarici amillərdən (stres, aclıq, həddən artıq yükləmə) azad olmalı və həkimin məsləhətlərinə əməl etməlidir.

Gecikməyə səbəb olan xəstəliklər

Aybaşının requlyar ləngiməsi adətən hipotalamus-hipofizar sistemin və ya yumurtalıqların, az hallarda isə — uşaqlıq və ya artımların xəstəlik əlamətləridir. Bu, təkcə reproduktiv sisteminin xəstəliklərində deyil, həm də ekstragenital patologiyalarda da müşahidə oluna bilər.

Hipotalamus və ya hipofiz vəzin zədələnməsi bu və qonşu nahiyələrin şişlərində, bura qansızma zamanı (məsələn, doğuş vaxtı) ola bilər. Hamiləlikdən başqa siklin pozulmasının əsas səbəbləri – yumurtalıq xəstəlikləridir:

Belə hallarda qadını ağrı çox vaxt narahat etmədiyi üçün, o, uzun müddət həkimə müraciət etmir. Bu isə, onun sağlamlığı üçün ciddi nəticələrə səbəb ola bilər.

Aybaşı ləngiməsi digər ginekoloji xəstəliklərdə, xüsusilə də endometrioz, xroniki endometrit, uşaqlığın inkişaf anomaliyalarının fonunda baş verə bilər. Bu vəziyyətlərdə, tez-tez qarnın aşağı hissəsi dartılır, menstruasiya əvvəli və sonrası yaxmaşəkilli ifrazat görülür. Bundan başqa, siklin pozulması təcili hormonal kontrasepsiya, diaqnostik qaşınma, histeroskopiya, tibbi və digər növ abortları tez-tez müşayiət edir. Əgər, uşaqlıqdaxili manipulyasiyadan sonra siklin qeyri-requlyarlığı davam edərsə, ginekoloqa müraciət etmək lazımdır.

Nəhayət, aybaşı ləngiməsi bəzi ekstragenital xəstəliklər zamanı baş verir:

  • epilepsiya;
  • nevroz və digər psixi vəziyyətlər;
  • öd yolları və qaraciyər xəstəlikləri;
  • qan xəstəlikləri;
  • süd vəzi şişi;
  • böyrəküstü vəz xəstəlikləri və hormonal disbalans ilə müşayiət olunan digər vəziyyətlər.

Menstruasiya ləngiməsinin çoxsaylı səbəbləri, diqqətli diaqnoz və müalicədə fərqli yanaşmalar tələb edir. Aydındır ki, düzgün taktikanı yalnız savadlı həkim, ümumi, ginekoloji və əlavə müayinələrdən sonra seçə bilər.

 

18

Həmçinin oxuyun:

 

Şərhlər 94

Qonaq - selale в 22.11.2020 22:52

salam menim 15yasim var demek olar ki her 2aydan bir aybasi oluram.Sizce gecikme nedendir?

salam menim 15yasim var demek olar ki her 2aydan bir aybasi oluram.Sizce gecikme nedendir?
Ramilə Abbaszadə в 23.11.2020 13:42

Salam, xanım. Hormonal pozğunluq var

Salam, xanım. Hormonal pozğunluq var
Qonaq - Aysel в 13.11.2020 09:05

Salam menim 9 ayliq qizim var 5 ayliq olan beri xestelenirem amma gecikme olur evvel 2 3 gun indi ise 8 gundu xestelenmirem test etim neqativ cixdi normdi size bu

Salam menim 9 ayliq qizim var 5 ayliq olan beri xestelenirem amma gecikme olur evvel 2 3 gun indi ise 8 gundu xestelenmirem test etim neqativ cixdi normdi size bu
Ramilə Abbaszadə в 14.11.2020 10:32

Salam. Bəli, ola bilər

Salam. Bəli, ola bilər
Qonaq - Aytac в 11.11.2020 19:33

Salam mənim 13 yaşım var,11-12 yaşlarinda aybaşı olmuşdum 1'ci dəfə.Keçən oktyabr ayında oldum ama sentyabr ayında olmamıtım bu ayda aybaşı olmağin bəlirtiləri olub (qarin və qasıq ağrısi ama hələ ki olmamışam ve çox qorxuram.Ümumiyətle payız gəldiyinden belədi ve stres!lərim həddindən artıq çox olur

Salam mənim 13 yaşım var,11-12 yaşlarinda aybaşı olmuşdum 1'ci dəfə.Keçən oktyabr ayında oldum ama sentyabr ayında olmamıtım bu ayda aybaşı olmağin bəlirtiləri olub (qarin və qasıq ağrısi ama hələ ki olmamışam ve çox qorxuram.Ümumiyətle payız gəldiyinden belədi ve stres!lərim həddindən artıq çox olur
Ramilə Abbaszadə в 12.11.2020 18:29

Salam. Bu yaşda ola bilər, narahat olmayın

Salam. Bu yaşda ola bilər, narahat olmayın
Qonaq - Ayan в 07.11.2020 21:40

Salam mən nişanlimla cinsi elaqede olmuşam və 1 aydı ki aybaşı olmuram 3 defe test etmişəm və neqatif olub sizcə aybaşı olmamağimin sebebi nedir??

Salam mən nişanlimla cinsi elaqede olmuşam və 1 aydı ki aybaşı olmuram 3 defe test etmişəm və neqatif olub sizcə aybaşı olmamağimin sebebi nedir??
Ramilə Abbaszadə в 09.11.2020 16:43

Salam. XQ analizi verin

Salam. XQ analizi verin
Qonaq - Gulay в 30.10.2020 08:47

Salam həkim mən aybaşı müddəti 1 ay keçməmiş yenidən 1-2 günlük xəstələndim
Bu 1-2 gundən əvvəldə qara çirk kimi birşey oldu. Birdə qarının aşağı hissəsi agriyır sizcə səbəb soyugdəymə ola bilər?

Salam həkim mən aybaşı müddəti 1 ay keçməmiş yenidən 1-2 günlük xəstələndim Bu 1-2 gundən əvvəldə qara çirk kimi birşey oldu. Birdə qarının aşağı hissəsi agriyır sizcə səbəb soyugdəymə ola bilər?
Ramilə Abbaszadə в 30.10.2020 10:33

Salam. Ola bilər. Yoxlamaq lazımdır.

Salam. Ola bilər. Yoxlamaq lazımdır.
Qonaq - Ayla в 29.10.2020 14:58

Salam men sentyabrin 25 i aybawi oldum sonra oktyabri aybawi ola bilmed niwanlimla bir yerde oldum amma surtunme oldu bakireyem amma qorxuram ki hamile olam amma derhal yuyunmuwam nese ola biler

Salam men sentyabrin 25 i aybawi oldum sonra oktyabri aybawi ola bilmed niwanlimla bir yerde oldum amma surtunme oldu bakireyem amma qorxuram ki hamile olam amma derhal yuyunmuwam nese ola biler
Ramilə Abbaszadə в 30.10.2020 10:28

Salam. Test edin

Qonaq - Yağmur в 27.10.2020 09:41

Salam həkim aybaşı zaman kiçik qan laxtaları olur bu qızlıq pərdəsini poza bilərmi(bakirəyəm)

Salam həkim aybaşı zaman kiçik qan laxtaları olur bu qızlıq pərdəsini poza bilərmi(bakirəyəm)
Ramilə Abbaszadə в 27.10.2020 14:22

Salam. Xeyr. Amma qan laxtalarının olması normal deyil

Salam. Xeyr. Amma qan laxtalarının olması normal deyil
Qonaq - Nilay в 26.10.2020 16:40

Salam Mənim 13 yaşım var. MƏN ayda 2 dəfə aybaşı oluram bunun mənə zərəri var ?

Salam Mənim 13 yaşım var. MƏN ayda 2 dəfə aybaşı oluram bunun mənə zərəri var ?
Ramilə Abbaszadə в 27.10.2020 14:20

Salam. Qanazlığı verə bilər

Salam. Qanazlığı verə bilər
Qonaq - .... в 25.10.2020 20:33

Salam hekim.Menim 15 yaşim var her ay aybasi olmuram.2 3 aydan bir olur.Normaya duşecek? Yeni bu 15 yaşli qiz üçün normal haldir?

Salam hekim.Menim 15 yaşim var her ay aybasi olmuram.2 3 aydan bir olur.Normaya duşecek? Yeni bu 15 yaşli qiz üçün normal haldir?
Ramilə Abbaszadə в 27.10.2020 14:20

Salam. Bəli, ola bilər. Normallaşmalıdır.

Salam. Bəli, ola bilər. Normallaşmalıdır.
Qonaq - Günel в 20.10.2020 20:32

Salam 13 yaşlı uşaqda 1ay olub 1ay olmaması normaldımı? Birdə klimiksin gecikməsi üçün nə etmək olar?

Salam 13 yaşlı uşaqda 1ay olub 1ay olmaması normaldımı? Birdə klimiksin gecikməsi üçün nə etmək olar?
Ramilə Abbaszadə в 22.10.2020 14:42

Salam. Bəli

Qeydiyyatdan keçmisiniz? Sayta daxil ol
Qonaq
05.12.2020
Əgər bizim saytda qeydiyyatdan keçmək istəyirsinizsə, aşağıdakı formanı doldurun.

By accepting you will be accessing a service provided by a third-party external to https://doctorramila.az/

Ginekoloqa sual ver

Bizim qiymətlərimiz

Hamiləliyin hesablanması

Cinsin hesablanması

Populyar məqalələr

17 avqust 2017
Əgər aybaşı vaxtında gəlməyəndə qadın hamilə olduğunu dəqiq bilsəydi, hər şey əl...
658940 Baxış
16 aprel 2018
Normada aybaşı sikli 21 gündən 35 günə qədər davam edir. Hər bir qadın üçün bu m...
150902 Baxış
27 oktyabr 2017
Dərman abortu və ya dərmanla uşaqsalma – arzuolunmaz hamiləliyi erkən dövrlərdə ...
134046 Baxış

Son şərhlər

Ramilə Abbaszadə Hamiləliyin erkən əlamətləri (VİDEO)
04 dekabr 2020
Bəli, var. Hamilə qalmaq da çətinləşir. Progestron hormonu i...
Ramilə Abbaszadə Qadınlarda vaginal axıntı (VİDEO)
04 dekabr 2020
Bəli həkimə müraciət etmək lazımdır
Qonaq - Gülnar Hamiləliyin erkən əlamətləri (VİDEO)
04 dekabr 2020
Salam hekim Allah razı olsun sualarimi cavablandirdığınız üç...

Son soruşulanlar

Salam
Salam həkim. Mən doğuşdan sonra 4 ay sonra aybaşı oldum. 9 ay vaxrı vaxtında olm...
2 cavab
Hamiləlik
Salam həkim. Estrofem dərmanını gündə 2dəfə içməyin ziyanı olar aybaşının 11ci g...
0 cavab
Ana olmaq istəyirəm
Salam doktor. Mən 7 aydır ki, uşaq üçün müalicə alıram, bir dəfə de stimulyasiya...
1 cavab

Konsultasiya üçün
qəbula yazılın

*Adınızı və telefon nömrənizi mütləq yazın

Qəbula yazıl

Əməliyyat uğurla başa çatdı. 20 dəqiqə müddətində sizinlə əlaqə saxlayacağıq.

Diqqət!

Saytda verilən məlumatlar yalnız informasion xarakter daşıyır. Özbaşına müalicə sizin sağlamlığınıza ziyan vura bilər! Hər bir məsələ barəsində öz müalicə həkiminizlə əlaqə saxlayın.